Boşnak Şövalye Sead Delić

BOŞNAK ŞÖVALYE SEAD DELIĆ

Yaklaşık on yıl önce Bosna-Hersek sahnesinde ilk Boşnak şövalye ortaya çıktı. Adı Sead, soyadı Delić.

Duruşu, sesi ve görünüşüyle hâlâ hayalimizde ve anılarımızda yaşayan şövalyeleri hatırlatıyor.

Yirmi birinci yüzyılda doğan sevgili çocuklar, şövalyenin kim ya da ne olduğunu merak ediyor olabilirsiniz!

Eski çağlarda şövalye, kralın savaş seferlerine katılan bir soyluya denirdi. Orta Çağ’da şövalyeler, profesyonel savaşçılardan oluşan ayrı bir soylu sınıfıydı. Gecenin ve gündüzün her saatinde, yılın her mevsiminde silah taşıma hakları vardı!

Şövalye sınıfı kendine özgü bir kültür geliştirdi. O dönemde şövalyeler arasında, “törenle kabul” ya da “adanma” anlamına gelen bir kabul töreni vardı. Bu uygulama 1086’da Fatih William’ın oğlunu şövalye ilan etmesiyle başladı. Tarihçiler, on üçüncü yüzyıla kadar bu törenin yalnızca arınma ve itiraftan oluştuğunu söylüyor. Şövalyelerin sadakat, dürüstlük, cesaret ve beceriye dayalı kendi davranış kuralları, yani bir onur yasası vardı. Yoksullar için de savaşır ve yaşadıkları bölgede barışı sağlarlardı.

Bugün Birleşik Krallık’ta şövalyelik unvanı olağanüstü kişilere verilir ve bu kişiler “Sir” diye anılır; kadınlara ise “Dame” onur unvanı verilir.

İşte memleketimizin evladı Sead Delić de yirmi birinci yüzyılda ŞÖVALYE adının getirdiği ağır sorumluluğu üstlenmeye karar verdi.

Şimdiye kadar anavatanımız Bosna-Hersek’te yalnızca bir Vitez vardı. Zenica yakınlarındaki küçük bir kasabanın adı budur! Bosna-Hersek Cumhuriyeti’nin şanlı ordusundaki bazı tugaylara da, Orta Çağ şövalyeleri gibi cesaret ve dürüstlükleriyle öne çıkan savaşçıları ve komutanları nedeniyle şövalye unvanı verilmişti.

Her ne olursa olsun, artık yiğit delikanlılarımız arasından ilk şövalyemizi çıkarmaya doğru ilerliyoruz!

Bugünün ve geleceğin Bosna-Hersekli şövalyesi Sead, Boşnak geleneğini bu şekilde korumayı çok istediğini söylüyor. Bu nedenle kendisi, arkadaşları ve sinema sektörünü iyi tanıyan dostları, ilhamlarını uzun metrajlı bir Bosna-Hersek filmine dönüştürmeye karar verdi!

Film, tarihçilerin Bosna devletinin oluşumundaki en önemli dönem olarak sık sık nitelediği Bosna Krallığı döneminde geçiyor.

Filmin yaratıcıları, bu yapıtın kaybolmuş bir kimliği arama yolculuğu olacağını söylüyor. Onların deyişiyle her fatih, Boşnak kimliğinin “katman katman soyulmasına” neden olmuş.

Film ekibi, Sinematografi Vakfı’na, Hırvatistan Görsel-İşitsel Merkez Vakfı’na, Zagrebli ortak yapımcı Kinematograf d.o.o.’ya, Bosna-Hersek Federasyonu Radyo ve Televizyonu’na ve bağış kampanyasını başlatan La Terra Nostra Vakfı’na destekleri için teşekkür ediyor. Filmin yönetmeni Tarik Hodžić ve yapımcısı Adnan Ćuhara, Avusturya, Türkiye, Macaristan, İngiltere, Amerika, Rusya, İtalya, Hırvatistan, Sırbistan ve Karadağ’da daha çok zahmetli iş ve çekim yapılacağını hatırlatıyor.

Bobovac, Ostrožac, Visoko Eski Şehri, Srebrenik ve Orta Çağ Bosna Krallığı’nın başka bölgelerinde çekim yaptıktan sonra ekip, bugün Rusya’da bulunan Kulin Ban Fermanı hakkında oradaki yetkililerle konuşmayı planlıyor. Son Bosna kraliçesinin yaşamının sona erdiği Roma’da da ev sahipleriyle görüşecek; New York’ta ise bu Amerikan metropolünde bulunan Tvrtko’nun son altın sikkesini arayacak.

Genç sinemacıların arzusu, kimliğini arayan Sead Delić hakkında nitelikli bir film ve öykü çekmek. Film yaratıcılarına göre özünde bu, kimlik duygusu eksik olan biz bütün Bosnalıların hikâyesi.

“Neredeyse bütün dünyayı gezdik ama hiçbir yerde—ama gerçekten hiçbir yerde—anavatanımız Bosna-Hersek yok; hiçbir şey onunla kıyaslanamaz... Taş uyuyanlar yavaşça uyanıyor, onlarla birlikte Orta Çağ Bosna’sına gönül verenler de,” diye sesleniyor bu tarihî Boşnak projesinin sanat yönetmenleri.

Filmin yönetmeni Tarik Hodžić de ilginç bir açıklama yaptı:

“...Tarihî filmleri ve dizileri hep sevmiş bir kuşağa mensubum. Şimdi bir çelişkiye geliyoruz: Tarihi hep sevdim ama aslında kendi Boşnak tarihimiz hakkında çok az şey biliyordum. Bizi bu noktaya getiren Sejo oldu ve ruhumuzda gömülü duran bir hazineyi ortaya çıkardı. Yakın geçmişimizde sahip olduğumuz hükümdarları ve yaşanan olayları görünce gerçekten büyülendim,” dedi filmin yönetmeni Tarik Hodžić.

oOo

“Sevgili Boşnak Şövalyeleri, Bosna’da yaşayanlar ve dışında yaşayanlar! Bu film, anavatanımıza duyduğumuz ortak sevginin tanıklığıdır. Sevgimizin gücü ve kararlılığı, daha iyi bir gelecek için verdiğimiz mücadeledir. Bu filmle biz Boşnak Şövalyeleri hikâyemizi bütün dünyaya anlatıyoruz. Hepimiz Boşnak Şövalyeleriyiz,” dedi yönetim kurulu başkanı Alma Palo Aličehić.

oOo

“Bosna’nın ekonomik bakımdan olabildiğince bağımsız olması ve Dubrovnik, Cenova ile Venedik’in deniz ticareti tekelini kırmak için Bosna Kralı I. Tvrtko kendi limanlarını ve donanmasını kurmaya karar verdi. Dubrovnik ile Kotor Körfezi arasındaki Bosna kıyısında, körfezin girişinin hemen önünde en elverişli nokta seçildi. Burada, bugünkü Herceg Novi olan Novi adında görkemli bir kent; iyi bir liman, tuz pazarı ve başka liman tesisleri kuruldu.

Ancak Tvrtko bununla yetinmedi.

Ülkenin içlerinde, Neretva Nehri üzerinde bir liman daha kurdu. Burası bugünkü Opuzen yakınındaki Brštanik’ti. Orada da bir tersane açıldı; Kotor’daki tersaneyle birlikte Bosna donanmasını kurmak için tam kapasite çalışmaya başladı. Bosna devletinin toprakları, Dubrovnik hariç Kotor’dan Zadar’ın yukarısındaki Zrmanja Nehri’ne kadar kıyıları ve Dalmaçya’nın en büyük adalarını kapsadığı için Bosna’nın kendi donanmasına ihtiyacı vardı.

Donanma hem ticaret hem de savaş operasyonları için gerekliydi. Gemilerin bir bölümü Venedik’ten satın alındı; deneyimli Venedikli Nikola Basej amiral yapıldı.

Böylece Bosna kendi donanmasını kurarak bir deniz gücü hâline geldi.

O tarihten sonra Adriyatik’te üzerinde zambaklı Boşnak bayrağı dalgalanan gemilere giderek daha sık rastlandı.”

Dr. Enver Imamović, Bosna’nın ve Boşnak Kimliğinin Kökleri

Sead Delić

Paylaş: Facebook Twitter LinkedIn